هنگام عمليات داشت:
* مشکلات تجهيزاتي
* مشکلات نيروي انساني
* صدمات ناشي از حيوانات
* صدمات ناشي از حوادث طبيعي
* عدم دانش لازم نسبت به انواع خسارات و روش هاي کنترل آن ها.
1-7-2-1-6- اعمال کاشت: براي دستيابي به عملکردي خوب و محصول تازه اي با کيفيت بالا، کاشت مناسب محصول بسيار مهم مي باشد. در اين زمينه يکسري اعمال مشخص همچون کنترل علف هاي هرز که معمولا ميزبانان منحصر يا دوره اي براي بيماري ها و آفات محصول است مهم مي باشد. علف هاي هرز براي جذب مواد مغذي و رطوبت از خاک با محصولات رقابت مي کنند. بهداشت محصول نيز رعايت گردد و مواردي مانند بقاياي در حال فساد گياه، چوب مرده و ميوهي در حال فساد يا خشکيده همگي از عوامل ايجاد کننده ي عفونت هستند که موجب فساد پس از برداشت مي شوند و جمع آوري و از بين بردن آن ها از عوامل موثر در کاهش ضايعات پس از برداشت مي باشد (مقصود لو و رفعتيان، 1382).
1-7-2-1-7- داروهاي کشاورزي:
که به صورت آفت کش ها و علف کش ها به صورت پاشيدن يا از طريق مخلوط کردن آن با خاک جهت کنترل علف هاي هرز، بيماري ها و حشرات موذي به کار مي روند. هنگامي که به طريقه پاشيدن مورد استفاده قرار مي گيرند، اگر دقت لازم صورت نگيرد مي توانند با ايجاد سوختگي به محصول آسيب برسانند و نيز بقاياي سمي آن مي تواند پس از برداشت همچنان بر روي محصولات باقي بماند.
در اکثر کشورها قوانيني جهت کنترل مصرف آفت کش ها وضع شده است که طبق اين قوانين علف کش ها بايد در غلظت هاي مجاز مصرف شوند. رعايت فاصله زماني توصيه شده بين آخرين سم پاشي و شروع برداشت محصول مانع از رسيدن بقاياي سم به مصرف کننده مي گردد.
ديگر داروهاي کشاورزي شامل مواد شيميايي تنظيم کننده رشد مي باشد که کاربرد اصلي آن ها در زمين، بهبود قابليت فروش ميوه از طريق کنترل زمان چيدن ميوه و افزايش يکنواختي ميوه از نظر رسيدن مي باشد. اين مواد براي توليد در مقياس کم اهميت چنداني ندارند. استفاده بهينه از اين مواد، نياز به دانش متخصصين دارد و اين متخصصين مي توانند از اين مواد در توليد تجارتي در مقياس وسيع استفاده نمايند (مقصودلو و رفعتيان، 1382).
1-7-2-1-8- شدت نور:
شدت نور مناسب نه تنها در افزايش محصول موثر است، بلکه از عوارض فيزيولوژِيکي خاصي چون آفتابسوختگي نيزجلوگيريميکند. اين عارضه درگوجهفرنگيبسيارشايعبوده وبخش قابلتوجهي ازمحصول را دچار آسيبميکند. ميوه آفتاب سوخته گوجهفرنگيقابليتنگهداريخوبيندارد(سوري وهمکاران، 1388).
1-7-2-1-9- بيماري ها:
هر جسم زنده اي در معرض حمله انگل ها قرار مي گيرد. محصول تازه مي تواند قبل يا بعد از برداشت توسط عوامل پراکنده شدن در هوا، خاک و آب آلوده شود. برخي از اين عوامل قادرند که از پوست سالم محصول به درون آن نفوذ کنند. اما برخي عوامل ديگر براي ايجاد فساد به يک پوست آسيب ديده نياز دارند، بنابراين عامل اصلي فساد محصول تازه، آسيبي است که به آن وارد ميشود.
1-7-2-1-10- از ديگر عوامل مي توان به:
* عدم رعايت زمان مناسب کاشت( تاريخ موجه کاشت) براي محصولات و مناطق مختلف.
* ايجاد باغ در منطقه نامناسب
* کشت دست پاش و ضايعات حاصل از کشت بيش از اندازه بذر
* آماده نکردن اراضي با اصول و روش هاي صحيح
* کوتاهي در انجام عمليات لازم قبل از کاشت
* عدم استفاده از بذور اصلاح شده
* عدم رعايت تناوب زراعي (مصطفوي و همکاران).
1-7-2-2- ضايعات برداشت:
شايد يکي از مهم ترين عواملي که در کاهش ضايعات محصولات کشاورزي بايد مورد توجه قرار گيرد و به عنوان اولين گام و اولين طرح هاي پيشنهادي تهيه و اجرا گردد، مسائل مربوط به برداشت محصولات کشاورزي و توجه به مناسب ترين زمان برداشت محصول و تامين ماشين آلات برداشت به منظور برداشت صحيح و اصولي محصولات کشاورزي است. برداشت غير اصولي و نادرست و تاثير عوامل نامساعد جوي در هنگام برداشت در بسياري از موارد موجب ضايعات و تلفات در محصول مي گردد. در برداشت محصولات دو عامل زمان برداشت و نحوه برداشت از اهميت بسزايي برخوردار مي باشند.
1-7-2-2-1- زمان برداشت:
يکي از مهمترين عوامل در عمر انباري محصولات، تعيين زمان مناسب برداشت محصول استکه اين کار براي کشتکاران عملي مشکل است زيرا دانستن اين مطلب که چه زماني ميوه رسيده و آماده برداشت مي باشد نياز به اطلاعات کافي در مورد نوع محصول دارد چرا که از طرفي در صورتي که برداشت محصولات قبل از رسيدگي فيزيولوژيکي صورت گيرد، به دليل نداشتن طعم و عطر کافي فاقد کيفيت لازم خواهد شد و از طرفي ديگر اگر ميوه مدت زمان طولاني در روي درخت باقي بماند و رسيدگي آن بيش از حد باشد عمر انباري آن کوتاه مي گردد و هم چنين ضايعات آن در طي حمل و نقل و جابجايي افزايش خواهد يافت. البته رسيدگي بستگي به خصوصيات محصول دارد. براي مثال ميوه جاتي مانند سيب، گلابي، موز، خرمالو، گوجه فرنگي و … بايستي براي دستيابي به حداکثر عمر انباري، کمي قبل از شروع شدت تنفس برداشت شوند (مصطفوي و همکاران).
* بررسي ميزان ضايعات ناشي از تاخير در برداشت: البته اين گونه ضايعات بسته به نوع محصول متفاوت است. بعضي ازميوهها به محض رسيدن کامل رويدرخت و در اثر تاخير دربرداشت به علل مختلف از قبيل وزن ميوه و عدم تحمل دم ميوه، باد و تکان هاي شديد شاخه ها، بر روي زمين مي ريزند، که اين مورد به عينه در باغات مشاهده گرديده و به خصوص محصولاتي نظير گلابي و سيب که درشت و وزين هستند و با کوچکترين لرزش ريزش مي کنند. ميوه هايي که از درخت جداشده و به زمين مي ريزند به علت ضربه اي که از سقوط آزاد به آن ها وارد مي شود دچار کوفتگي مي گردند و با گذشت زمان فاسد گرديده و ديگر قابل استفاده نيستند. البته لازم به يادآوري است که درصد ضايعات ميوه ريزش شده متفاوت است و بستگي به زمان ماندگاري در زير درختان دارد. باغداران ميوه هايي که درصد کمي آسيب ديده اند از زير درختان جمع آوري کرده و به عنوان ميوه درجه 3 و 4 به بازار مصرف براي فروش حمل مي کنند (الماسي و همکاران، 1388).
1-7-2-2-2- نحوه برداشت:
مکانيزاسيون در امر برداشت به ويژه در ارتباط با ميوه جات در ايران توسعه نيافته است، در حالي که امکان مکانيزه کردن براي بسياري از انواع ميوه جات جهت مصارف تبديلي و بعضي از ميوه جات که داراي پوست سختي مي باشند مانند گردو، فندق، بادام و پسته وجود دارد هنوز در ايران اينگونه محصولات توسط نيروي انساني برداشت مي شود هر چند براي برداشت سيب زميني و چغندر قند از ماشين هاي ويژه اي استفاده مي شود که در ايران نيز تا حدودي رواج يافته است اما مسلما بيش از 90 درصد از محصولات باغي و سبزيجات به طور دستي برداشت ميشود و بسياري از ضايعات در اين مرحله آثار خود را ظاهر مي سازد. کارگراني که براي برداشت ميوهجات انتخاب ميشوند ميبايستي داراي تجربه بوده و يا اين که آموزشهاي لازم همراه باکنترلکيفي شديددرهنگامبرداشت به آنها داده شده باشد. براي بعضي ازميوهجات مانند پرتقال، نارنگي، ليمو،گريپ فروت، انار و انگور بهتر است از قيچيهاي ويژه اينکار استفاده شود. در برداشت سيب و گلابي بايد دقت شود تا هيچگونه بريدگي، ضربه دستي و اثر انگشت روي ميوه به جاي نمانده باشد. آثار انگشت و ياضربه برروي اين دومحصول ازعوامل اصلي افتکيفيت و بعضا فسادميباشد. کيسههاي برداشت (ساک برداشت) کمک مهمي به سرعت کار و سلامتي بهتر ميوه مي نمايد، اين گونه کيسه ها که در ايران نيز متداول شده است براي برداشت سيب، مرکبات و انار کاربرد خوبي خواهد داشت (مصطفوي و همکاران).
1-7-2-2-3- آسيب مکانيکي در مرحله برداشت:
بيشتر ضايعات در مراحل برداشت، تخليه و حمل و نقل رخ ميدهد اين نشاندهنده اهميت دقت در مرحله برداشت محصولات باغي است.محققان بر اهميت هرس درختان براي اجتناب از برخورد بيشتر ميوه ها با شاخههاي درختان، هنگام سقوط از درخت تاکيد کردهاند، به ويژه زماني که روش تکان دادن براي برداشت محصول به کار برده ميشود. روشهايي نيز براي اجتناب از سقوط ميوهها بر روي زمين و سطوح سخت مورد بررسي قرار گرفته است که بکارگيري تسمه نقاله هاي غلطکي داراي سطح نرم ضربه گير با هدف کمينه نمودن ضربات وارده برميوه در خلال جابجايي در مزرعه از آن جمله است.
امروزه به طور معمول از روش مکانيزه براي برداشت محصولاتي که به صورت تازه خوري مصرف مي شوند استفاده نميشود. در برخي مزارع ماشين آلات تنها براي درجه بندي اين گونه ميوه ها به کار برده مي شوند. در اين ماشينها براي جلوگيري از افتادن محصول از يک نقاله به نقاله ديگر و به حداقل رساندن ضربات وارده به ميوه از غلطکهاي داراي پوشش استفاده ميشود. در واقع فرض اين است که با تغيير شرايط سطح گيرنده ميوه، کوفتگي به حداقل ميرسد (افکاري سياح و مينايي، 1388).
1-7-2-2-4- آلودگي هاي اوليه و ثانويه محصولات:
که شامل آلودگي کپکي و شيميايي محصولات، آلودگي منتقل شده از مواد بسته بندي و آلودگي حاصل از حيوانات و کود و …مي باشد.
1-7-2-2-5- تاخير زماني در خروج محصول از باغ:
* کمبود و سايل حمل و نقل
* کمبود تجهيزات بسته بندي اوليه
* عدم هماهنگي با بازار فروش
1-7-2-2-6- عدم رعايت بهداشت در مرحله برداشت و پس از آن:
اين مورد شاملعدم شستشو يا بازرسي اوليه محصولات و تميز نبودن محيط بسته بندي و انبار موقت مي باشد (فاطميان، 1390).
1-7-2-3- ضايعات پس از برداشت:
نقش نهايي علم فيزيولوژي و فناوري پس از برداشت ارائه روشهايي است که به وسيله ي آن فساد فرآورده ها تا حد امکان در فاصلهي زماني بين برداشت تا مصرف نهايي به کمترين حد ممکن برسد. با توجه به افزايش جمعيت دنيا و نياز روزافزون مردم به فرآورده هاي کشاورزي و باغباني، جلوگيري از آسيبهاي بين زمان برداشت تا هنگام مصرف بسيارمهم و ضروري ميباشد. امروزه کشورهاي پيشرفته نسبت به افزايش سطح زيرکشت تمايلي ندارند بلکه باور بر اين است که با فناوريهاي نوين، ضايعات فرآوردههاي کشاورزي و باغباني را به کمترين حدممکن برسانند و در اين راه سرمايه گذاري کلاني صورت گرفته است. پيشرفت در فناوري روشهاي تشخيص زمان برداشت، تشخيص ضايعات دروني، روشهاي نوين برداشت، خشک کردن به روشهاي گوناگون، خنک کردن اوليه، ضدعفوني به روش هاي غيرشيميايي، انبارهاي گوناگون، تيمارهاي پيش و پس از برداشت با موادشيميايي، جذب کنندگان اتيلن، کندکنندگان اثر اتيلن، روشهاي نوين بستهبندي با ورقههاي پلي اتيلن به منظور جلوگيري از کاهش وزن و کنترل پوسيدگي به روشهاي گرما درماني گامهاي بلندي را در کاهش ضايعات محصولات کشاورزي برداشته است.
ميوه ها و سبزيها از جمله مهمترين محصولات باغي هستند كه نقش مهمي در تأمين نياز غذايي و سلامت انسان بازي ميكنند. اين گروه از محصولات كشاورزي بدليل داشتن رطوبت زياد فساد پذير هستند و در دوره پس از برداشت بخش عمدهاي از آنها (بين 5 تا 50 درصد) از بين ميروند. ميزان اين ضايعات حتي در برخي موارد تا 80 درصد نيز ميرسد. در اين ميان تره بار بالاترين درصد ضايعات را به خود اختصاص دادهاند. كاهش و به حداقل رساندن چنين ضايعاتي به عنوان “برداشت مخفي” ميتواند يكي از راههاي مؤثر در تأمين غذا براي جامعه به حساب آيد. دركشورهايي كه سيستم كشاورزي پيشرفته اي دارند، پيشرفتهاي قابل توجهي در زمينه تكنولوژي پس از برداشت صورت گرفته است. چنين عملياتي نه تنها ضايعات اين گروه از محصولات را به حداقل ميرساند بلكه كيفيت آنها را نيز در طي حمل و نقل، جابجايي، انبارداري و توزيع حفظ خواهد

دسته بندی : No category

دیدگاهتان را بنویسید