پرسشنامه با اين امر سر و كار دارد كه ، ابزار اندازه گيري در شرايط يكسان تا چه اندازه نتايج يكساني به دست مي دهد . براي بررسي پايايي از روشهاي چون بازآزمايي ، موازي ، دو نيم كردن و آلفاي كرونباخ استفاده مي شود . در اين تحقيق براي پرسشنامه اول از روش آلفاي كرونباخ استفاده شد و عدد 92% به دست آمد . بالا بودن مقدار ضريب آلفاي كرونباخ حاكي از پايايي خوب اين پرسشنامه مي باشد . اعتبار پرسشنامه دوم كه طبق درخت تصميم تحقيق به مقايسه گزينه هاي مورد اولويت بندي مي پردازد تا حد زيادي بسته به اعتبار تكنيك AHP است . طبق مباني نظري تكنيك AHP و با توجه به محاسبه نرخ سازگاري در مقايسات جدول، كه بزرگ ترين نقطه قوت تكنيك است ، جدول مقايسات زوجي طراحي شده داراي اعتبار كافي مي باشد . به طور كافي چون روش هاي جمع آوري اطلاعات در AHP حالت ثابتي دارد و چارچوب كار در اين تكنيك مشخص شده است ، فقط ميتوان در نحوه گرفتن جواب تغييراتي ايجاد نمود . همچنين با عنايت به اينكه در اين روش ، نرخ ناسازگاري محاسبه مي گردد و پاسخ هاي با نرخ سازگاري بالا كنار گذاشته مي شوند ، به نوعي نشان دهنده پايايي پاسخ ها نيز مي باشد .
نرخ ناسازگاري نتايج AHP در مقايسات جداول مقدار 083/0 محاسبه و تعيين گرديده است .
2-6-3- بررسي روايي پرسشنامه‌ :
منظور از روايي آنست كه وسيله اندازه گيري بتواند خصيصه و ويژگي مورد نظر را اندازه بگيرد . اهميت روايي از آن جهت است كه اندازه گيري هاي نامناسب و ناكافي مي تواند هر پژوهش علمي را بي ارزش و ناروا سازد .
روايي مشخص مي‌كند كه ابزار اندازه‌گيري تا چه حد خصيصه مورد نظر را مي‌سنجد و بدون روايي ابزار اندازه‌گيري نمي توان به دقت داده‌هاي حاصل از آن اطمينان داشت .
مفهوم اعتبار يا روايي به اين سوال پاسخ مي دهد كه ابزار اندازه گيري تا چه حد خصيصه مورد نظر را مي سنجد . براي بررسي روايي از روشهاي چون محتوا ( توسط افراد متخصص يعني قضاوت داوران ) ، ملاكي ( كارآمدي يك ابزار اندازه گيري ) و اعتبار سازه ( ابزار تا چه اندازه يك سازه يا خصيصه را مي سنجد ) استفاده مي شود . روايي پرسشنامه هاي تحقيق حاضر بر اساس روش اعتبار محتوا و تاييد نظرات اساتيد محترم تحقيق و همچنين اعتبار سازه (بر اساس مطالب ارايه شده در مباني نظري تحقيق ) انجام شده است . علاوه بر اين به منظور اطمينان از گويا بودن چارچوب پرسشنامه ، طي دو مرحله از اعضاي تيم تحقيق ، جهت تكميل پرسشنامه اوليه استفاده شد و اشكالات ساختاري موجود ، بر اساس اشكالاتي كه اين افراد در تكميل پرسشنامه با آن مواجه بودند ، برطرف شد . در ضمن با توجه به اينكه جامعه آماري كاملا مشخص بود ، با ارتباط مستقيم با اعضاي تيم توضيحات لازم در مورد نحوه پاسخگويي به پرسشنامه و توجيه آنها صورت گرفت .
7-3- مراحل انجام تحقيق
اين تحقيق به طور عمده به دو بخش تئوري و عملي قابل تقسيم مي باشد . در بخش مرور و بررسي ادبيات موضوعي از مطالعات كتابخانه اي و عمدتا بانك اطلاعاتي ” Elservier ” استفاده مي شود . ابتدا در بررسي هاي نظري و مطالعه ادبيات مربوط به خدمات شهري ، عوامل موثر در تصميم برون سپاري و خدمات مشخص مي شوند . در مرحله بعد با استفاده از پرسشنامه و جمع آوري اطلاعات از مديران و كارشناسان مربوطه ، عوامل شناسايي شده مرحله اول اولويت بندي مي گردند . همزمان كليه خدمات / فعاليت هاي سازمان در خصوص ايجاد و نگهداري فضاي سبز از طريق مصاحبه با تيم برون سپاري و تطبيق با متون ، شناسايي و طبقه بندي خواهند شد . اين تحقيق شامل دو مرحله مي باشد . هدف مرحله اول شناسايي عوامل تعيين كننده بر تصميم گيري برون سپاري از بين عوامل و معيارهايي است كه در نتيجه بررسي و مرور ادبيات به دست مي آيد . در مرحله دوم با استفاده از تكنيك AHP ، وزن معيارهاي انتخابي ( در مرحله اول ) محاسبه و فعاليت هايي جهت برون سپاري انتخاب خواهند شد . مجموع اين دو فرايند يك چارچوب تصميم گيري را توسعه مي دهند . شكل 1-3 مراحل انجام اين تحقيق را به صورت يك الگوريتم نشان مي دهد .
مرحله اول : شناسايي معيارهاي تعيين كننده در تصميم برون سپاري خدمات شهري
همانطور كه قبلا به آن اشاره شد ، مهمترين مساله در برون سپاري ، تعيين صحيح فعاليت هاي قابل واگذاري است . جهت انتخاب صحيح فعاليت ها ، نياز به يكسري عوامل ( معيارهاي ) تعيين كننده داريم . ساعتي (‌1990) بيان مي دارد كه مهترين گام در روش AHP ، تعيين معيارها مي باشد . در ملاحظات برون سپاري ،‌ اين بدان معني است كه عواملي را تعيين كنيم كه براي سازمان منفعت ايجاد مي نمايند . لذا به منظور شناسايي و استخراج معيارها و عوامل تعيين كننده برون سپاري خدمات شهري ، كليه تحقيقات و مقالات انجام گرفته در اين زمينه مورد مطالعه قرار گرفت . جهت شناسايي عوامل مناسب ، نياز به نشست و تبادل نظر با اعضاي تيم مي باشد . پس از مصاحبه با اعضاي تيم ، به منظور انتخاب نهايي معيارها ، پرسشنامه شماره يك طراحي خواهد شد . در اين پرسشنامه ، نظرات اعضاء پيرامون ميزان اهميت هريك از معيارها در برونسپاري خدمات شهري گرفته مي شود . در انتها ، با جمع بندي پرسشنامه مذكور ، معيارهاي تعيين كننده در تصميم برون سپاري خدمات شهري استخراج خواهند شد .

شكل 1-3 ) الگوريتم مراحل انجام تحقيق

مرحله دوم : طراحي چارچوب تصميم گيري برون سپاري خدمات شهري
فرايند تصميم گيري ، انتخاب يك گزينه از ميان گزينه هاي موجود براي حل يك مساله مشخص مي باشد . براي پاسخ به مساله پيچيده اي نظير برون سپاري خدمات شهري نياز به يك روش تصميم گيري با ويژگيهاي خاصي است . با توجه به معيارهاي مختلفي كه در فرآيند برونسپاري بيان شد نياز به يك مدل تصميم گيري چند معياره ، كاملا احساس مي شود . همچنين بايد توجه داشت كه بعضي از معيارها كاملا متعارض مي باشند و تنها با استفاده از يك روش مناسب مي توان اين تعارض ها را كنترل كرد . لذا ارائه يك شيوه موفق كه بتواند تمام معيارهاي موثر در برون سپاري را در نظر بگيرد . اين عوامل شامل دو دسته عوامل ملموس از جمله هزينه ، تسهيلات و منابع انساني و عوامل نا ملموس از جمله استراتژي و كيفيت مي باشد . فرايند تصميم گيري بايد واضح ، داراي گام هاي پيوسته متوالي و در بر گيرنده نتايج كلي باشد .
فرايند تحليل سلسله مراتبي (AHP) با قابليت انعطاف پذيري و كاربردي بودن ، مي تواند به ما درتعيين ميزان اهميت معيارها و اولويت بندي فعاليتهاي برون سپاري سازمان ( به منظور برون سپاري آنها ) كمك نمايد . در اين تحقيق به منظور اولويت بندي معيارهاي نهايي برون سپاري خدمات شهري ( خروجي مرحله اول ) و انتخاب ( اولويت بندي ) فعاليت هاي خدمات شهري جهت برون سپاري آنها از تكنيك AHP استفاده مي شود . استفاده از روش AHP مزاياي زير را به دنبال دارد :
– فرموله كردن مساله به صورت سلسله مراتبي
– در نظر گرفتن معيارهاي كمي و كيفي به طور همزمان
– انجام تحليل حساسيت براي كسب اطمينان از مدل
– ارائه نتيجه نهايي به صورت كمي
– استفاده از تصميم گيري گروهي

8-3- روش فرايند تحليل سلسله مراتبي (Analytical Heirarchy Process- AHP)
اين روش براساس تحليل مغز انسان براي مسائل پيچيده و فازي و در سال 1980 توسط “توماس ال ساعتي” مطرح شد . فرآيند تحليل سلسله مراتبي با تجزية مسائل مشكل و پچيده آنها را به شكلي ساده تبديل كرده و به حل آنها مي پردازد . اين روش تصميم گيرندگان را قادر مي سازد اثرات متقابل و همزمان بسياري از وضعيت هاي پيچيده و نامعين را تعيين كنند . همچنين تصميم گيرندگان را ياري مي كند تا اولويت ها را براساس اهداف ، دانش و تجربة خود تنظيم نمايند .
AHP براساس سه اصل زير استوار است :
الف- اصل ترسيم درخت سلسله مراتبي
ب- اصل تدوين و تعيين اولويت ها
ج- اصل سازگاري منطقي قضاوت ها
AHP، هم به عنوان مدل تصميم گيري چند شاخصه و هم به عنوان تكنيك وزن دهي مي تواند مورد استفاده قرار گيرد .
تشريح روش ( الگوريتم روش AHP)
گام 1- ساختن سلسله مراتبي
اولين قدم در فرايند تحليل سلسله مراتبي ، ايجاد يك نمايش گرافيكي از مساله مي باشد كه در آن هدف ، معيارها و گزينه ها بصورت يك نمودار سلسله مراتبي نشان داده مي شود . در اين نمودار ، هدف كلي مساله در راس آن و معيارها و گزينه ها در سطوح بعدي قرار دارند . سلسله مراتبي ممكن است كامل ( معيارهاي جزيي تر همگي معيارهاي سطح بالاتر مقايسه مي شوند ) و يا ناقص ( معيارهاي جزيي تر همگي با تمام معيارهاي سطح بالاتر مقايسه نمي شوند ) باشد .
گام 2- محاسبه وزن
1-2- محاسبه وزن نسبي
در اين فرايند عناصر هر سطح نسبت به عنصر مربوط خود در سطح بالاتر به صورت زوجي مقايسه شده و وزن آنها محاسبه مي گردد . كه اين وزن ها را وزن نسبي مي ناميم .
1-1-2- انجام مقايسات زوجي براي هر معيار بين گزينه ها و بين معيارها ، با تشكيل ماتريس مقايسه زوجي با استفاده از جدول مقادير ترجيحات
ترجيحات (قضاوت شفاهي)
مقدار عددي
كاملا ارجح
9
ارجحيت خيلي قوي
7
ارجحيت قوي
5
كمي ارجح
3
ارجحيت يكسان
1
ترجيحات بين فواصل فوق
2،4،6،8
جدول 2-3 ) مقادير ترجيحات

2-1-2- محاسبه وزن ( وزن نسبي ) گزينه ها نسبت به معيارها و معيارها نسبت به هدف براساس ماتريس هاي مقايسه زوجي و با استفاده از روشهايي مانند :
– روش حداقل مربعات ( Least Squares Method )
– روش حداقل مربعات لگاريتمي ( Logarithmic Least Squares Method )
– روش بردار ويژه ( Eigenvector Method )
– روش هاي تقريبي ( Aproximation Method )
شامل روش هاي مجموع سطري ، مجموع ستوني ، ميانگين حسابي و ميانگين هندسي
2-2- محاسبه وزن نهايي :
با تلفيق وزن هاي نسبي ، وزن نهايي هر گزينه از مجموع حاصلضرب وزن معار در وزن گزينة مربوطه از آن معيار به دست مي آيد ( حاصل ضرب وزن نسبي معيارها در ماتريس وزن نسبي گزينه ها )
گام سوم : سنجش نرخ ناسازگاري
در اين مرحله بايد نرخ ناسازگاري محاسبه شود تا مشخص شود كه آيا بين ماتريس زوجي ما سازگاري وجود دارد يا خير . در صورتي كه نرخ ناسازگاري ، كوچكتر يا مساوي 1/0 شد () ، در مقايسات زوجي ، سازگاري وجود دارد و مي توان كار را ادامه داد . در غير اينصورت ، تصميم گرنده بايد در مقايسات زوجي تجديد نظر كند . براي محاسبه نرخ ناسازگاري ، مراحل زير را طي مي كنيم :
1- محاسبه بردار مجموع وزني ( WSV) : ماتريس زوجي ( D ) را در بردار وزن هاي نسبي ضرب كنيد. به بردار حاصل ، ” بردار مجموع وزني ” گفته مي شود .
W ×WSV=D
2- محاسبه بردار سازگاري ( CV ) : عناصر بردار مجموع وزني را بر بردار وزن هاي نسبي تقسيم كنيد .
3- محاسبه بزرگترين مقدار ويژه ماتريس مقايسات زوجي () :
براي محاسبه، ميانگين عناصر بردار سازگاري محاسبه مي شود .
4- محاسبه شاخص ناسازگاري ( I I) : شاخص ناسازگاري به صورت زير محاسبه مي شود .

n: تعداد معيار يا شاخص
5- محاسبه نرخ ناسازگاري (IR ) : به اين منظور، به ترتيب زير عمل مي شود .

در اينجا I RI ( شاخص ناسازگاري تصادفي ) از جدول زير استخراج مي شود :
10
9
8
7
6
5
4
3
2
1
n
51/1
45/1
41/1
32/1
24/1
12/1
9/0
58/0
0
0
I R I
n: تعداد معيار يا شاخص

قابليت ها و محدوديت ها
قابليت ها :
– اين تكنيك امكان فرموله كردن مساله را به صورت سلسله مراتبي فراهم مي كند .
– امكان در نظر گرفتن معيارهاي مختلف كمي و كيفي را در مساله دارد .
– گزينه هاي مختلف را در تصميم گيري دخالت داده و

دسته بندی : No category

دیدگاهتان را بنویسید