مکتوب، دیداری و شنیداری در برنامه های مرتبط با سلامتی به ویژه برنامه پزشک خانواده چیست؟
میزان آشنایی مردم از برنامه پزشک خانواده از طریق رسانه ها چقدر است؟
اطلاع رسانی همه جانبه به مردم در خصوص اجرای یک برنامه کاملاً حاکمیتی مثل برنامه پزشک خانواده در روند اجرای آن چقدر اثرگذار است؟
مردم از طریق رسانه ها چقدر از اصول مصرح در قانون اساسی و سایر قوانین در خصوص حق برخورداری شان از «سلامتی» آگاه شده و می شوند؟
کارکرد و نقش ویژه مطبوعات در اطلاع رسانی برنامه پزشک خانواده چیست؟
کارکرد و نقش ویژه رسانه های دیداری و شنیداری به ویژه رسانۀ ملی در این خصوص چیست؟

فرضیه اصلی پژوهش:
به نظر می رسد رابطه معناداری بین اطلاع رسانی رسانه ها درباره برنامه پزشک خانواده و آگاهی مردم از این برنامه ملی و کشوری وجود دارد.
فرضیه های فرعی:
1- به نظر می رسد رابطه معناداری بین آگاهی بخشی به مردم از طریق رسانه و آشنایی آنان با قوانین سلامت وجود دارد.
2- به نظر می رسد رابطه معناداری بین کارآمدی رسانه ها و آگاهی مردم از برنامه پزشک خانواده وجود دارد.
3- به نظر می رسد بین میزان آشنایی مردم با برنامه پزشک خانواده و نقش رسانه رابطه معناداری وجود دارد.
4- به نظر می رسد بین شناخت مردم از برنامه پزشک خانواده و تأثیر اطلاع رسانی رسانه ها رابطه معناداری وجود دارد.

مفاهیم نظری و عملیاتی
تعاریف مفهومی:
رسانه:
رسانه یا Media در لغت به معنی رساندن است و به هر وسیله ای که فرستنده به کمک آن مفهوم مورد نظر خود را به گیرنده منتقل نماید، رسانه گفته می شود. رسانه موجود زنده ای است که پیامی را از یک پیام ساز به یک پیام گیر منتقل می کند. یک رسانه تمام ویژگی های یک موجود زنده را داراست و پیام یک سازنده پیام را منتقل می کند. طبق گفته “مارشال مک لوهان”، پیام و پیام ساز هر دو به صورت یک چریان پیوسته به همدیگر تیدیل می شوند و دایره ای را تشکیل می دهند که در هر نقطه که یکی به پایان برسد، از همان نقطه دیگری شروع می شود.مصادیق این وسایل در حال حاضر: روزنامه ها، مجلات، رادیو، تلویزیون، ماهوار، اینترنت، ویدئوها، CD ها و … هستند. (کازنو، 1387: 7و عباس گلپوری، اینترنت و جامعه، 1389، ص 20)
آگاهی بخشی:
یکی ازعمده نقش ها و رسالت های رسانه، تلاش برای آگاهی بخشی در مسائل مختلف سیاسی، اجتماعی و فرهنگی است. مك كوئيل بر عملكرد رسانه‌ها در شكل‌گيري هويت ملي تأكيد مي‌كند و كاركرد رسانه را از نظر فردي شامل كسب تأييد براي ارزش‌هاي شخصي، جذب الگوهاي رفتاري، هم‌ذات‌پنداري با ديگران و پيدا كردن بينش درباره خود مي‌داند. (دنیس مک کوییل، درآمدی بر نظریه های ارتباط جمعی، ترجمه: پرویز اجلالی، ص 112) نيل پستمن، نظريه‌پرداز ارتباطات در رسانه‌ها، در تحقيقات خود نشان مي‌دهد كه ادراك انسان‌ها، هم ارزشي است و هم گزينشي. يعني افراد، پديده‌هايي را مي‌توانند ادراك كنند كه برايشان برجستگي يافته و به نوعي در قالب ارزشي مطلوب ارائه شده باشد و از سوي ديگر، ادراك، آموختني هم هست؛ يعني افراد ياد مي‌گيرند كه به گونه‌اي خاص بينديشند و هماهنگ با آن رفتار كنند. بنابراين، براي اينكه رسانه‌ها بتوانند در زمينه هويت ملي آگاهي‌بخشي كنند، بايد هر دو مقوله را در نظر بگيرند. رسانه‌ها با برجسته كردن ارزش‌هاي اخلاقي و فرهنگي بايد در زمينه فرهنگ و هويت ملي به آگاهي‌بخشي بپردازند و ادراك افراد جامعه را در برابر هويت ملي آگاه كنند. همچنين رسانه‌ها با پرورش دادن انديشه افراد، روش درست انديشيدن و در نتيجه، گزينش منطقي را به آنها ياد مي‌دهند. ازاين‌رو، آگاهي، بر شناخت ذهني و حسي در هر زمينه‌اي دلالت دارد و براي آگاهي‌بخشي، به هر دو شناخت بايد توجه شود. (نیل پستمن، نقش رسانه های تصویری در زوال دوران کودکی، ترجمه: صادق طباطبایی، ص 76) به باور روژه كلوس، رسانه‌ها بايد به شكل نامرئي، جامعه را به پذيرش و عملي كردن عقايد و رفتارهاي اجتماعي و فرهنگي متقاعد كنند تا بتوان از اين طريق، به يك جامعه مبتني بر انديشه‌هاي خردمندانه رسيد كه ابزار ترويج و نشر آن، وسايل ارتباط جمعي است. (ژان کازنو، جامعه شناسی وسایل ارتباط جمعی، ترجمه: باقر ساروخانی و منوچهر محسنی، ص 10 و 11)
پزشک خانواده:
فردی است که دارای مهارت های لازم برای درمان بیماران بوده و بیماران قادرند در محل زندگی خود و در هر زمان او را برای دریافت خدمات بهداشتی و درمانی ملاقات کنند. به علاوه وی باید آگاهی و شناخت از کلیه مشکلات و زمینه هایی که موجب بروز بیماری در منطقه جغرافیایی محل خدمت می شود را داشته باشد. پزشک خانواده بررسی کننده نیازهای اولیه پزشکی بیماران و غربال کننده آنها برای ارجاع به مراکز تخصصی تر است. وی با شناخت و آگاهی کامل از خصوصیات جامعه ای که در آن کار می کند، قادر است مراقبت های پیشگیری و آموزش بهداشت را در هر مشاوره با افراد داشته باشد. پزشک خانواده همچنین زمینه تداوم مراقبت و پیشگیری درمان را تا حصول نتیجه نهایی فراهم می کند. (ایروان مسعودی، 1380، ص 11) از نظر سازمان بهداشت جهانی پزشک خانواده مرکز تلاش های جهانی برای بهبود کیفیت خدمات، کاهش هزینه ها، اثربخشی و برقراری برابری در سیستم های مراقبت سلامتی به شمار می رود و تا سال 1997، 56 کشور جهان برنامه پزشک خانواده را اجرا کرده اند. (مزیدآبادی فراهانی، 1388 ، 9)
سیستم ارجاع:
سطح بندی موسسات ارائه دهنده خدمات درمانی و بهداشتی بر اساس امکانات و کارآیی و هدایت بیمار بیمه شده برای اخذ خدمت با محوریت پزشک خانواده در مسیر محق و صحیح دریافت خدمات که به سه سطح سرپایی، بیمارستانی و اورژانس تقسیم بندی می شود. (مجموعه قوانین و مقررات بیمه درمان، 1382، ص 37)
پرونده الکترونیک سلامت:
هر شهروند تحت پوشش پزشک خانواده دارای یک شناسنامه هویتی بوده و فرآیند دریافت خدمات روشنی دارد. در واقع پرونده الکترونیک سلامت یک سیستم تعاملی مبتنی بر كامپيوتر و ICT می ‌باشد كه به پزشک خانواده کمک می‌كند تا با به‌كارگيري داده‌های ناشی از ویزیت (پایه و جاری) افراد و مدل‌های اقتباس شده از برنامه های سلامت کشوری و گایدلاین ها (راهنماهای بالینی)، مسائل و مشکلات افراد تحت پوشش خود را حل نموده و سلامت آنان را ارتقاء دهد. پرونده الکترونیک سلامت یک ابزار پیش بینی، هدایت و کنترل خدمات سلامت است.
تعاریف عملیاتی:
رسانه: وسیله ایست که کارکرد آن جمع آوری، پردازش و انتشار اخبار و اطلاعات در زمینه های مختلف است. اعم از رسانه های الکترونیک (دیداری و شنیداری) و مجازی یا رسانه های مکتوب همچون مطبوعات و جراید.
آگاهی بخشی: هر پیامی که از سوی رسانه ها و وسایل ارتباط جمعی منتشر می شود در صورتی که مبتنی بر فرهنگ و هویت افراد و جوامع باشد بازخوردهایی دارد که موجب ایجاد جریان آگاهی بخشی و ارتقای سطح معلومات افراد جامعه نسبت به پدیده های مختلف می شود. این جریان رسانه ای در نهایت آگاهی بخشی جامعه را به دنبال دارد.
پزشک خانواده: یک پزشک عمومی است که به مسائل بهداشتی و درمانی تمام افراد یک خانواده و بیماری های بومی منطقه ای که آن خانواده زندگی می کنند آشناست و وظیفه درمان و مراقبت از آنان را به عهده دارد.
سیستم ارجاع: پزشک خانواده در مرحله اول به صورت سرپایی بیمار را در سطح اول ویزیت می کند، در سطح دوم برای دریافت خدمات پاراکلینیک اعم از عسکبرداری و آزمایشات به آزمایشگاه ها معرفی می کند و در سطح سوم برای بستری در بیمارستان های تخصصی به متخصص معرفی می نماید. در تمام این سه سطح بازخورد نتایج آزمایشات و معاینات به پزشک عمومی که همان پزشک خانواده باشد برای درج در پرونده الکترونیک سلامت بیمار و نگهداری سابقه بیماری به پزشک خانواده ارجاع می شود. این چرخه نظام ارجاع نام دارد.
پرونده الکترونیک سلامت: پزشک خانواده از ابتدای اولین ویزیت بیمار تا تمام مراحل درمان او در طول زندگی اش پرونده ای تحت محیط وب برای او تشکیل می دهد و تمام اطلاعات سلامت و بیماری فرد را در آن درج می کند. این پرونده الکترونیک در وب سایتی به همین منظور ثبت و کدگذاری شده و به صورت محرمانه فقط در اختیار پزشک خانواده است.

فصل دوم

ادبیات تحقیق

مقدمه
اساس یک تحقیق علمی بر پایه فراهم سازی هر گونه آگاهی در حوزه موضوع تحقیق استوار است و گردآوری اطلاعات مرتبط با موضوع تحقیق نشانه ای از چگونگی مهارت و احاطه دانش محقق از موضوع مورد مطالعه می باشد که در این فصل از تحقیق، جهت آشنایی بیشتر با سوابق پژوهش های صورت گرفته در زمینه نقش رسانه های جمعی در توسعه سلامتی و نتایج بدست آمده به مرور تحقیقات انجام شده پرداخته شده است. در این بخش همچنین به تعاریف رسانه، عملکردها و وظایف آن، پزشک خانواده، نظام ارجاع و پرونده الکترونیک سلامت و همچنین نظریه های مربوط به تاثیرات رسانه ها در آگاهی بخشی جامعه می پردازیم.
وسایل ارتباط جمعی
قبل از تعریف وسایل ارتباط جمعی باید به رسانه اشاره کنیم. رسانه به هر وسیله ای که فرستنده به کمک آن مفهوم مورد نظر خود را به گیرنده منتقل نماید، رسانه گفته می شود. رسانه موجود زنده ای است که پیامی را از یک پیام ساز به یک پیام گیر منتقل می کند. یک رسانه تمام ویژگی های یک موجود زنده را داراست و پیام یک سازنده پیام را منتقل می کند. طبق گفته “مارشال مک لوهان”، پیام و پیام ساز هر دو به صورت یک چریان پیوسته به همدیگر تیدیل می شوند و دایره ای را تشکیل می دهند که در هر نقطه که یکی به پایان برسد، از همان نقطه دیگری شروع می شود. بر این اساس باید گفت که مفهوم medium يا وسيله ارتباطي (كه جمع آن media می باشد) كلمه‌اي لاتيني است كه به نحو عجيبي در مجموعة لغات “انگلوساكسون” وارد شده است، و معني آن به طور كلي جريان انتقال از طريق وسايل ارتباطي است. media‌ عبارت از وسايل ارتباطي است و حامل‌هاي زيادي را در بر مي‌گيرد. mass media عبارت از آن وسيله ارتباطي است كه مورد توجه جماعت كثيري مي‌باشد. به طور كلي منظور آن دسته از وسايل ارتباطي است كه در تمدن‌هاي جديد به وجود آمده و مورد استفاده‌اند و ويژگي اصلي آنان قدرت و توانايي زياد و شعاع عمل وسيع است(کازنو، 1387: 71).
وسايل ارتباطي، خود بر گردونه ارتباطي، تأثيري شگرف بر جاي مي‌گذارند. اين مسائل برخلاف انتظار، پديده‌هايي خنثي و صرفاً كاتاليزور نيستند(تافلر، 1373: 87). آنها خود عصري نو پديد مي‌آورند و به تمامي اركان جامعه مؤثرند. از بين ديگر وسايل ارتباطی، امروز بيشتر سخن از وسايل ارتباط جمعی به ميان آورده مي‌شود. وسايلي شگرف كه مظهر ارتقاي فناوری انسان ها می باشند و داراي بيشترين تأثير فرهنگي از ميان تمامي ابزار و متون جديدند. بالاخره، با شروع قرن جدید، وسايل ارتباطي جمعی پرتاب جوامع به سوي آينده را موجب گرديده‌اند. اين وسايل در پيدايي عادات تازه، تكوين فرهنگي جهاني، تغيير در رفتار و خلق و خوي انسان‌ها و بالاخره، كوچك شدن كره زمين و همسايگي ملل در دست، سهمي شگرف بر عهده دارند. آن چنانكه برخي عصر نو را عصر ارتباطات مي‌خوانند(ساروخانی، 1375: 84).
بخش اول : نقش وسایل ارتباط جمعی
برای وسایل ارتباط جمعی وظایف و کارکردهای متفاوتی را اندیشمندان مختلف در طول سالیان گذشته ارائه کردند. “هارولد لاسول”وظايفي چند همانند مراقبت از محيط و ايجاد همبستگي بين اجزاي گوناگون جامعه به منظور رفع نیازهای آن، را به عنوان وظایف اصلي وسایل ارتباط جمعی در نظر گرفته است(آدرنگ، 1385: 56). بنابر این می توان گفت که “هارولد لاسول” سه وظیفه اصلی وسایل ارتبا

دسته بندی : No category

دیدگاهتان را بنویسید