برنامه توسط شورای عالی امنیت کشور در دستور کار ستاد و دست اندرکاران اجرایی پرونده سلامت الکترونیک ایرانیان قرار گرفته است که در حال حاضر این کار در حال طی کردن مراحل نهایی است. (گزارش آسیب شناسی برنامه پزشک خانواده، ستاد کشوری برنامه پزشک خانواده شهری، معاونت بهداشت وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، 1392)

اهداف توسعه هزاره
در سپتامبر سال 2000 اجلاسی تحت عنوان اهداف توسعۀ هزاره (MDGs/millennium development goals) توسط سازمان ملل متحد با حضور سران کشورهای دنیا برگزار شد. نتیجۀ این اجلاس تصویب پیش نویسی برای دولت هایی بود که به توسعه می اندیشند و سازمان ها که در حوزه توسعه فعالیت می کنند. این پیشنویس یا برنامۀ عمل که به عنوان «اهداف توسعه هزاره» نام گرفت 8 مادۀ اساسی و 18 هدف جزیی دارد که باید تا سال 2015 میلادی در سراسر دنیا اجرایی شده باشد. به نصف رسیدن میزان فقر و گرسنگی مفرط در جهان، توجه به تحصیلات ابتدایی، ارتقای برابری جنسیتی و توانمندسازی زنان، رشد سلامت زایمان، کاهش مرگ ومیر نوزادان، مبارزه با ایدز، مالاریا و سایر امراض مسری، حصول اطمینان از حفظ محیط زیست و ایجاد مشارکت جهانی در توسعه این 8 ماده را تشکیل می دهند. همانطور که ملاحظه می فرمایید 6 ماده از این 8 ماده به طور مستقیم و دو ماده نیز به شکلی غیرمستقیم به «سلامت» اشاره دارد. به نحوی که هم اکنون بخش عمده ای از این وظایف در وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی متمرکز بوده و قانوناً در رستای برنامه های سلامتی این وزارتخانه که متولی امر سلامت و سیاستگزار اصلی این بحث در کشور است برمی گردد. بحث تغذیه به ویژه تغذیه کودکان که به ماده یک این سند بر می گردد در دفتر بهبود تغذیه جامعه، توجه به تحصیلات ابتدایی و همچنین توانمندسازی زنان، رشد سلامت زایمان و کاهش مرگ و میر نوزادان در مرکز سلامت جمعیت، خانواده و مدارس، مبارزه با بیماری های مسری از جمله ایدز و مالاریا در مرکز مبارزه با بیماری های واگیر، حصول اطمینان از محیط زیست در مرکز سلامت محیط و کار این وزارتخانه پیگیری می شود. در خصوص حصول اطمینان از سلامت محیط زیست گفتنی است پس از کش و قوس های فراوان در خصوص این که چه سازمانی متولی اعلام تعطیلی در شرایط حاد شدن آلودگی هوا در کلانشهر تهران است، دولت یازدهم به تازگی با ابلاغیه ای به استانداری تهران شرایط اعلام هشدار و تعطیل شدن شهر را به وزارت بهداشت و عمدتاً مرکز سلامت محیط و کار این وزارتخانه محول کرده است. در خصوص ماده آخر این سند نیز که به ایجاد مشارکت جهانی در توسعه اشعار دارد، باید گفت هرچند این ماده به طور مستقیم به سلامت تأکید نکرده و همه جوانب توسعه را مدنظر قرار داده است ولی کیست که نداند این انسان سالم است که محور توسعه است. آیا اساساً بدون سلامت انسان های می توان جامعه ای پویا را برای گام برداشتن در جاده توسعه متصوّر بود؟ سازمان بهداشت جهانی (WHO) نیز بر این سخن که انسان محور توسعه می باشد تأکید ورزیده است. در آموزه های دینی نیز بر این امر تأکید شده است. پیامبر گرامی اسلام در حدیثی فرموده اند: النعمتانِ مجهولتان، الصّحه و الامان. دو نعمت سلامت و امنیت مجهول اند و قدر آنان چنانکه باید شناخته نشده است.

پیشنیه تحقیق
متاسفانه پس از جستجوی فراوان در این بخش کتاب، نشریه و تحقیق در خور توجهی که در بردارنده این موضوع باشد، یعنی نقش رسانه ها را در اطلاع رسانی برنامه پزشک خانواده یا حتی برنامه های دیگر نظام سلامت بررسی کرده باشد یافت نشد. اما از بین پایان نامه هایی که در حوزه سلامت منتشر شده بودند چند پایان نامه در کل از زوایای مختلف به برنامه پزشک خانواده پرداخته بودند که از بین آنها عناوین، موضوعات تحقیق، فرضیه ها و نتایج دو پایان نامه که تا حدودی نزدیک تر به مقصود و هدف این تحقیق بود چنین بود:
الهام رفعتی (1389) تحقیقی با عنوان “بررسی رضایتمندی از برنامه پزشک خانواده (مطالعه موردی مراجعان به مراکز بهداشتی و درمانی استان مرکزی”انجام داده است. فرضیه های این تحقیق به این صورت مطرح شده اند: بنظر می رسد سطح رضایتمندی مراجعان به مراکز بهداشتی و درمانی استان مرکزی از بخش تجهیزات، تسهیلات و محیط فیزیکی برنامه پزشک خانواده بیش از حد متوسط است. 2- به نظر می رسد سطح رضایتمندی مراجعان از بخش پزشک خانواده برنامه پزشک خانواده بیش از حد متوسط است. 3- به نظر می رسد میان رتبه رضایتمندی مراجعان از بخش ها تفاوت معنی داری وجود دارد. 4- به نظر می رسد میان تعداد افراد راضی و ناراضی تفاوت معناداری وجود دارد. محقق پس از بررسی جداول نتایج آزمون به این نتیجه می رسد که سطح رضایتمندی مراجعان به مراکز بهداشتی، درمانی استان مرکزی از بخش پزشک خانواده بیشتر از حد متوسط است و می توان گفت که درصد بیشتری از مراجعان در رده مراجعان راضی قرار گرفته اند لذا فرضیه دوم تایید می شود. (در سطح معناداری آزمون از 05/0 کوچکتر و ضریب اطمینان 095/0فرض صفر رد می شود)(رفعتی، 1389: 32)
هادی کرابی (1383) تحقیقی با عنوان “میزان رضایت مددجویان تحت پوشش کمیته امداد امام خمینی غرب استان تهران از طرح برنامه پزشک خانواده” انجام داده است. وی در تعیین اهداف این تحقیق عنوان کرده است که سعی در تعیین میزان رضایت مددجویان تحت پوشش از خدمات ارائه شده توسط پزشک خانواده، تعیین میزان رضایت مددجویان از نحوه انتخاب پزشک خانواده، تعیین میزان رضایت مددجویان از فرانشیز پرداختی، تعیین مشکلات مهم مددجویان هنگام استفاده از خدمات و تعیین میزان استفاده مددجویان از خدمات موسسات بیمه ای داشته است. نتایج بدست آمده از این پژوهش بیانگر این امر است که در مجموع 31.25 درصد از افراد تحت بررسی از طرح پزشک خانواده کاملا رضایت داشته اند. 51.5 درصد از افراد فوق از طرح مذکور نسبتا رضایت داشته و 10 درصد نیز ناراضی بوده اند و فقط 7.25 درصد از افراد تحت بررسی از طرح کاملا ناراضی بوده اند. یافته های این پژوهش نشان می دهد از مجموع 400 نفری که مورد مطالعه قرار گرفته اند 340 نفر معادل 85 درصد افراد از نحوه انتخاب پزشک خانواده رضایت داشته اند. 69.25 درصد دسترسی سریع به پزشک خانواده داشته اند و 30.75 درصد هم از این سطح دسترسی ناراضی بوده اند. در مجموع 84 درصد از افراد از برنامه پزشک خانواده در جهت درمان بیماری رضایت داشته اند و 91.25 درصد از خدمات پاراکلینیکی بهره برده اند و 30.5 درصد افراد از طریق این برنامه به بیمارستان ها ارجاع و بستری شده اند. (کرابی، 1382: 30)

چارچوب نظری تحقیق
از زمان همگانی شدن وسایل ارتباطی با توجه به ویژگی های فرهنگی و جامعه شناختی وسایل ارتباط جمعی، نظریه های زیادی در مورد اثرات رسانه های جمعی و نظریات توسعه ای آن ها ارائه شده است. آنچه ما در ميان انبوه نظريه هاي مربوط به وسايل ارتباطي نياز داريم شايد بتوان گفت تقريباً تمام نظريه ها در وسايل ارتباطي به نوعي مي تواند در فرآيند اشاعه يك امر فرهنگي دخيل باشد تا موجبات بهبود سبك زندگي افراد جامعه را از طريق وسايل ارتباط جمعیفراهم آورد. در اين بخش سعي مي شود تنها نظريه هايي را مطرح كنيم كه به طور مستقيم در روند اشاعه يك امر فرهنگي در جهت تغيير رفتار اجتماعي و سبك زندگي افراد جامعه دخيل مي باشد. يكي از مدل هايي كه در ارتباط با پيام و تاثيرآن بر تغيير نگرش مطرح مي باشد مدل سلسله مراتبي “لاويج” و “اشتاينر” است. اين الگو از آن رو اهميت دارد كه بازاريابي تغييرات اجتماعي و فرهنگي از فرايند و فرمول هاي بازرايابي تجاري و تبليغات براي اشاعه و اعمال تغييرات فرهنگي در سبك زندگي افراد استفاده مي كند. تنها تفاوت در نتيجه و هدف نهايي اين فرمول مي باشد. نزديك ترين مدل ارتباطي بازرايابي تجاري براي اين فرايند، مدل سلسله مراتبي “لاويج” و “اشتاينر” مي باشد.
در مورد نظريه هاي وسايل ارتباطي، تقسيم بندي از تاثيرات وسايل ارتباطي وجود دارد . بسياري اين نظريه ها را به سه دوره تقسيم مي كنند. دوره تاثيرات قدرتمند، دوره تاثيرات محدود و دوره تاثيرات مشروط. نظريه مربوط به دوره تاثيرات قدرتمند رسانه تا حد بالايي مي تواند در روند شكل دهي به افكار عمومي در فرآيند اجتماعي، فرهنگي دخيل باشد. كمااينكه تمام مثال هاي آورده شده در باب نظريه هاي قدرتمند رسانه به شكل دهي افكار عمومي در حوزه سياسي باز مي گردد اما فرمول استفاده شده در آن مي تواند در شكل دهي به افكار عمومي در حوزه هاي اجتماعي و فرهنگي نيز مورد استفاده قرار بگيرد. به عبارت ديگر مي توان از پر انتقاد ترين نظريه هاي مربوط به تاثير وسابل ارتباطي براي تحقق اهداف توسعه اي با توجه به برنامه ريزي اجتماعي و بازاريابي اجتماعي استفاده كرد. بنابراين از بخش نظريه هاي مربوط به تاثيرات وسايل ارتباطي، نظريه هاي مربوط به تاثيرات قدرتمند رسانه مطرح مي شود و علاوه بر آن شايد بتوان اصلي ترين نظريه مربوط به موضوع مورد پژوهش، نظريه هاي با منشأ توسعه اي و وسايل ارتباط جمعي و نظريهي “اورت راجرز” باشد كه فرآيندهاي رواني و اجتماعي جامعه را در پذيرش و دريافت پيام مورد بررسي قرار مي دهند. اين نظريه ها بيش از ديگر طبقه بندي ها، جنبه اجتماعي، فرهنگي دارد و بر تغيير و توسعه سبك زندگي و شكل گيري رفتار اجتماعي تاكيد مي كند.نظریه های برجسته ساز، تزریقی، کاشت،شكاف آگاهي، نظریه اشاعه نوآوری و اقناع در ادامه به اختصار بیان می شود.

2-4-1.مدل سلسله مراتبي لاويج و اشتاينر
اولين الگو با تاكيد بر اثر بخشي تبليغات طراحي شده است و از آن رو اهميت دارد كه بيان شد بازاريابي تغييرات اجتماعي و فرهنگي از فرآيند و فرمول هاي بازارايابي تجاري و تبليغات براي اشاعه و اعمال تغييرات فرهنگي در سبك زندگي افراد استفاده ميكند.تنها تفاوت در نتيجه و هدف نهايي اين فرمول مي باشد.نزديك ترين مدل بازارايابي تجاري براي اين فرايند، مدل سلسله مراتبي “لاويج” و ا”شتاينر” مي باشد.
در اصل اين الگو براي استفاده از تبليغات بسط داده شد.اين الگو شش مرحله دارد و قبل از تلاش براي رسيدن به مرحله بعدي بايد مرحله قبل را طي كرد. (تانكارد,1381:19)اين شش مرحله را مي توان به سه بعد تقسيم نمود:
– بعد شناختي: آگاهي ما نسبت به موضوعات (محدوده انگيزه ها. پيام ها، تمايلات را به حركت در مي آورند يا به آنها جهت مي دهند.)
– بعد عاطفي: نگرش ما نسبت به موضوعات (محدوده عواطف. پيام ها نگرش ها و احساسات را تغيير مي دهند.)
– بعد كنشي/ رفتاری: رفتار ما نسبت به موضوعات (محدوده افكار. پيام ها اطلاعات و واقعيت ها را فراهم مي آورند.)
اين الگو به ما مي گويد كه وسایل ارتباطی مي تواند اثر هاي متعددي داشته باشد و ارتباط گر را وادار كنند كه در باره اثري كه به دنبال آن هستند، فكر كرده و دقيق باشد .(همان:22). اين در نهايت مي تواند در اثر استمرار در پخش پيام و مواجه مخاطب در زواياي مختلف، استفاده از منابع مورد تاييد مخاطب مانند قهرمانان ورزشي و سوپراستار هاو … منجر به تغيير نگرش و درك شود.اين فرايند همان فرايندي است كه مي توان و بايستي در اعمال تغيير در بهبود سبك زندگي افراد استفاده كرد.
2-4-2. نظریه برجسته سازی1
نظريه برجسته سازي عنوان مي كند كه با برجسته ساختن برخي از موضوعات وسايل ارتباطي مي توانند بر شكل گيري افكار مردم تاثير بگذارند. به عبارت ديگر، رسانه ها گر چه نمي توانند تعيين كنند كه مخاطبان چطور بينديشند، اما مي توانند تعيين كنند كه «درباره چه» فكر كنند. مخاطب در اين نظريه پوياست اما مسئوليت جهت دهي به افكار عمومي با رسانه هاست. باید گفت که اين نظريه بر تاثير

دسته بندی : No category

دیدگاهتان را بنویسید