مقاله علمی با منبع : بینامتنیت قرآن و دفتر اول، دوم و سوم مثنوی از دیدگاه ژرار ژنت- قسمت …

مقاله علمی با منبع :
بینامتنیت قرآن و دفتر اول، دوم و سوم مثنوی از دیدگاه ژرار ژنت- قسمت  …

ایـن قضـا می‌گفـت لیکـن گـوششان
جـز مـر آن‌هـا را که از خود رسته‌اند
چـشـم‌هـاو گــوش‌هـا را بـسـتـه‌اند
(۳/۸۳۶-۸۳۷)
الهام از عبارت قرآنی «…وَ لَهُمْ أَعْیُنٌ لا یُبْصِرُونَ بِها و لَهُم آذانٌ لایَسمَعُونَ بِها»، (… و دیدگانی دارند که با آن نمی‌بینند، و گوش‌هایی دارند که با آن نمی‌شنوند…)، (اعراف، ۱۷۹). مولانا از مفهوم عبارت قرآنی در ابیات مذکور بهره گرفته است.

دام راحـت دایــمــاً بــی راحتیسـت
خشــم‌هـای خـلـق بـهـر آشتـیسـت
(۳/۹۹۰)
مصرع دوم اشاره به آیات «فَإِنَّ مَعَ الْعُسْرِ یُسْراً. إِنَّ مَعَ الْعُسْرِ یُسْراً»، (بی‌گمان در جنب دشواری، آسانی است. آری در جنب دشواری آسانی است.)، (انشراح، ۵-۶). مفهوم آیه را در مصرع دوم به صورت غیرصریح می‌توان یافت.

تـا کــه جـهـل تو نمـایـم شـهــر را
جــمــع آرم ســـاحـــران دهـــر را
مهـلـتــم ده تـا چهــل روز تــمــوز
این نخـواهـد شـد به روزی و دو روز
(۳/۱۰۸۵-۱۰۸۶)
الهام از آیه «فَلَنَأْتِیَنَّکَ بِسِحْرٍ مثْلِهِ فَاجْعَلْ بَیْنَنَا وَبَیْنَکَ مَوْعِدًا لَّا نُخْلِفُهُ نَحْنُ وَلَا أَنتَ مَکَانًا سُوًى»، پس [بدان که] ما نیز جادوئی مانند آن برایت به میان می‌آوریم؛ سپس بین ما و خودت موعدی بگذار و در مکانی مقبول [هر دو طرف] ما و تو در آن خلاف نکنیم.)، (طه، ۵۸). مفهوم آیه را با اندکی تفاوت، در ابیات مذکور می‌توان یافت.

بیـش و کـم کـن را ز قـرآن مـانـعـم
مـن کـتـاب و معـجـزه‌ت را رافـعـم
طـاعـنان را از حـدیـثــت رافــضـم
مـن تـو را انـدر دو عـالـم حافـظـم
تـو بِـه از مــن حـافظـی دیگر مجـو
کس نـتـاند بیــش و کـم کـردن درو
(۳/۱۱۹۸-۱۲۰۰)
اقتباس از آیه «إِنَّا نَحْنُ نَزَّلْنَا الذِّکْرَ وَإِنَّا لَهُ لَحَافِظُونَ»، (همانا ما قرآن را نازل کرده‌ایم و ما خود نگهبان آنیم.)، (حجر، ۹). مفهوم ابیات و آیه مذکور حفظ قرآن کریم از آسیب تحریف‌کنندگان است.

کـه بـــدرّد پـــرده‌ی جــود شــمــا
بـرفـشـانـم بـر شمـا چنـدان عــطــا
غـالـب آیــیـم و شـود کــارش تـبـاه
بس بگـفـتنـدش بـه اقـبـال تـو شــاه
کین حکایت‌هاست که پیشـیـن بُدست
ذکـر مـوسی بند خـاطـرهـا شـدسـت
(۳/۱۲۴۸-۱۲۴۹ و ۱۲۵۱)
بیت اول «وَجَاء السَّحَرَهُ فِرْعَوْنَ قَالْواْ إِنَّ لَنَا لأَجْرًا إِن کُنَّا نَحْنُ الْغَالِبِینَ. قَالَ نَعَمْ وَإَنَّکُمْ لَمِنَ الْمُقَرَّبِینَ»، (و [سرانجام] جادوگران به نزد فرعون آمدند [و] گفتند آیا اگر ما پیروز شویم، پاداش داریم؟ [فرعون] گفت آری و شما از نزدیکان [من] خواهید بود.)، (اعراف، ۱۱۳-۱۱۴).
بیت دوم «فَأَلْقَوْا حِبَالَهُمْ وَعِصِیَّهُمْ وَقَالُوا بِعِزَّهِ فِرْعَوْنَ إِنَّا لَنَحْنُ الْغَالِبُونَ»، (آنگاه ریسمان‌ها و چوبدستی‌هایشان را درانداختند و گفتند به جاه و جلال فرعون که ما پیروز خواهیم شد.)، (شعراء، ۴۴)
بیت سوم «…إِنْ هَذَآ إِلاَّ أَسَاطِیرُ الأَوَّلِینَ»، (… این جز افسانه‌های پیشینیان نیست.)، (انعام، ۲۵). مولانا از مفهوم آیات استفاده کرده و به شرح داستان حضرت موسی و فرعون پرداخته است.

این را هم حتما بخوانید :   پژوهش دانشگاهی - بینامتنیت قرآن و دفتر اول، دوم و سوم مثنوی از دیدگاه ژرار ...

دانلود متن کامل این پایان نامه در سایت abisho.ir